Πέμπτη 10 Μαρτίου 2022

Ελληνική Γαλακτοκομία & Τυροκομία

Η γαλακτοκομία και η τυροκομία αποτελούν σημαντικές επιστήμες για την ελληνική γή, με πολύπλευρες ανάγκες και δυνατότητες και η είσοδός τους στον 21ο αιώνα, πρόκληση που επιτάσσει όσο ποτέ άλλοτε, την ισχυροποίησή τους μέσω καινοτόμων συνεργασιών, εθνικού οράματος και αποδοτικού σχεδιασμού. Παράλληλα, η συνεχής εξέλιξη και πρόοδος των επιστημονικών μεθόδων δημιουργεί θετικές προοπτικές για τη διατήρηση της υψηλής ποιότητας και μοναδικότητας των ελληνικών προϊόντων τα οποία εσωκλείουν παράδοση αιώνων, αντικατοπτρίζοντας με ιδιαίτερο τρόπο τη βιοποικιλότητα της χώρας μας.

Dairy Industry & Cheese-making Technology are important agricultural and economic sectors for Greece, with multifaceted needs and possibilities and the beginning of the 21st century is a challenge that requires, more than ever, to strengthen them through innovative collaborations and a national vision with an efficient planning. At the same time, the continuous evolution and progress of scientific methods create positive prospects for maintaining the high quality and uniqueness of Greek Dairy products, which enclose a tradition of centuries and reflect in a special way the biodiversity of the Greek land.

Ακολουθήστε τους παρακάτω συνδέσμους:

https://issuu.com/stevezarzonis
https://www.linkedin.com/in/stevezarzonis/

Κυριακή 10 Νοεμβρίου 2013

Επίδραση του τηγανίσματος στα τρόφιμα

του Σταύρου Ζαρζώνη, Τεχνολόγου Τροφίμων

Το τηγάνισμα αποτελεί μία από τις παλαιότερες μεθόδους παρασκευής τροφίμων και χρησιμοποιείται ευρέως από τη βιομηχανία και από τους καταναλωτές. Τα τηγανιτά προϊόντα χαρακτηρίζονται από ένα μοναδικό συνδυασμό γεύσης και υφής που οφείλεται κυρίως στα λίπη και τα έλαια τα οποία προσθέτουν περισσότερα επιθυμητά οργανοληπτικά χαρακτηριστικά στα τρόφιμα. Σκοπός του τηγανίσματος είναι ο σχηματισμός μιας τραγανιστής κρούστας η οποία σχηματίζεται κατά την επεξεργασία των τροφίμων μέσα στο θερμό λάδι.

Τρίτη 5 Νοεμβρίου 2013

Ασφαλές ψήσιμο τροφίμων

του Σταύρου Ζαρζώνη, Τεχνολόγου Τροφίμων

Κατά το ψήσιμο τροφίμων στη σχάρα (και το τηγάνισμα) μπορεί να δημιουργηθούν διάφορες επικίνδυνες τοξικές ουσίες, αποτέλεσμα διάσπασης των βασικών συστατικών των τροφίμων. Γνωρίζοντας όμως ορισμένους κανόνες, είμαστε σε θέση να επεξεργαστούμε κατάλληλα τα τρόφιμα έτσι ώστε το φαγητό μας να είναι γευστικό και ασφαλές. Όλα τα είδη κρέατος είναι “ευάλωτα” στην δημιουργία αυτών των επικίνδυνων ουσιών, καθώς είναι τρόφιμα πλούσια σε πρωτεΐνες και αποτελούν ιδανικό μέσο, όταν τα ψήνουμε σε υψηλές θερμοκρασίες.

Πέμπτη 30 Μαΐου 2013

Εμφιαλωμένο Νερό – Όλα όσα πρέπει να γνωρίζουμε

του Σταύρου Ζαρζώνη, Τεχνολόγου Τροφίμων

Το νερό αποτελεί τη βάση της ζωής και της πολύτιμης υγείας όλων μας. Είναι το μέσο για όλες τις βιοχημικές αντιδράσεις, απαραίτητο για τη μεταφορά υδατοδιαλυτών βιταμινών και συστατικών σε όλο το σώμα, ρυθμίζει τη θερμοκρασία και διαχειρίζεται οργανικές λειτουργίες μεταφέροντας ουσίες ζωτικές για κάθε μορφή ζωής, από το μικρότερο βακτηριακό κύτταρο έως τον πολύπλοκο ανθρώπινο οργανισμό.
Τα ποιοτικά χαρακτηριστικά του πόσιμου νερού (και του εμφιαλωμένου) θα πρέπει να κυμαίνονται μεταξύ ορισμένων αποδεκτών ορίων τα οποία αποτελούν τα πρότυπα ποιότητας

και θεσπίζονται νομοθετικά, σύμφωνα με την οδηγία 98/83 Ε.Ε., έχοντας ως κύριο σκοπό τη διασφάλιση της ανθρώπινης υγείας καθώς και την αποφυγή ρύπανσης αλλά και τη διατήρηση της οικολογικής ισορροπίας.

Τρίτη 14 Μαΐου 2013

Τα αναψυκτικά στη διατροφή μας

του Σταύρου Ζαρζώνη, Τεχνολόγου Τροφίμων

Τα αναψυκτικά είναι μία ιδιαίτερη κατηγορία της βιομηχανίας των τροφίμων και είναι προϊόντα που η κατανάλωσή τους αυξάνεται κατά τη περίοδο του καλοκαιριού. Το κυριότερο βασικό συστατικό των αναψυκτικών είναι το νερό, το οποίο θα πρέπει να πληρεί ορισμένες προϋποθέσεις και να προέρχεται από φυσικές πηγές, απαλλαγμένο από παθογόνους μικροοργανισμούς. Εκτός, βέβαια, από το νερό, χρησιμοποιούνται και άλλα φυσικά προϊόντα, γλυκαντικές ύλες και πρόσθετες χημικές ουσίες.  Ένα αναψυκτικό μας προσφέρει σάκχαρα (υδατάνθρακες), πρωτεΐνες (ελάχιστη ποσότητα), νάτριο, κάλιο, καφεΐνη και θερμίδες.

Τετάρτη 1 Μαΐου 2013

Συντήρηση τροφίμων στο ψυγείο

 του Σταύρου Ζαρζώνη, Τεχνολόγου Τροφίμων

Η αποθήκευση τροφίμων στο ψυγείο είναι ένας σημαντικός τρόπος για να τα διατηρήσουμε ασφαλή για όσο χρονικό διάστημα απαιτείται. Η υποβάθμιση των τροφίμων  οφείλεται  κυρίως στη μικροβιακή ανάπτυξη, η οποία οδηγεί σε γρήγορη αποσύνθεση στα ζωικά τρόφιμα και στη συνέχιση του κανονικού ρυθμού αναπνοής των φυτικών τροφίμων. Οι θερμοκρασίες που επικρατούν στο εσωτερικό του ψυγείου, είναι ικανές για να επιβραδύνουν τις ενζυμικές δραστηριότητες στα τρόφιμα, άλλα όχι τόσο χαμηλές έτσι ώστε να επηρεαστεί η ποιότητά τους από τη δημιουργία κρυστάλλων πάγου. Η ψύξη συμβάλλει στη διατήρηση της φρεσκάδας των τροφίμων, ενώ παράλληλα αποτρέπει την ανάπτυξη επιβλαβών μικροοργανισμών και διατηρεί αναλλοίωτα τα χαρακτηριστικά τους.

Πέμπτη 25 Απριλίου 2013

Τρόφιμα που τονώνουν τη διάθεση

του Σταύρου Ζαρζώνη, Τεχνολόγου Τροφίμων

Δεν είμαστε πάντοτε σε θέση να ελέγχουμε τη διάθεσή μας, μπορούμε όμως να διαχειριστούμε έναν από τους σημαντικότερους παράγοντες που την επηρεάζουν, τα τρόφιμα που καταναλώνουμε. Υπάρχουν συγκεκριμένα τρόφιμα που μπορούν να μας εφοδιάσουν με ενέργεια, να μας τονώσουν και να μας “φτιάξουν” τη διάθεση. Καθένα από αυτά τα τρόφιμα επηρεάζουν τη λειτουργία του οργανισμού μας και μας εφοδιάζουν με θρεπτικές ουσίες κατάλληλες για τη καλή λειτουργία του νευρικού συστήματος. Η χημική ουσία σεροτονίνη, είναι η κύρια υπεύθυνη για τη διάθεσή μας και δεν μπορεί να παραχθεί στο σώμα μας χωρίς το απαραίτητο αμινοξύ τρυπτοφάνη, το οποίο λαμβάνουμε μόνο μέσω της διατροφή μας.

Σάββατο 20 Απριλίου 2013

Επίδραση της συσκευασίας στα τρόφιμα

του Σταύρου Ζαρζώνη, Τεχνολόγου Τροφίμων

Η συσκευασία των τροφίμων παρουσιάζει σημαντική εξέλιξη τα τελευταία χρόνια προσαρμοζόμενη συνεχώς τόσο στις απαιτήσεις της αγοράς για περισσότερο ανταγωνιστικά προϊόντα όσο και τις απαιτήσεις του καταναλωτή για θρεπτικά και υγιεινά προϊόντα. Η συσκευασία είναι ένα σημαντικό μέσο για τη διατήρηση της ποιότητας των τροφίμων καθώς τα προστατεύει από τις χημικές φθορές και παρέχει ευκολία μεταφοράς στους καταναλωτές.
Τα τρόφιμα πρέπει να συσκευάζονται για να προστατευθούν και να συντηρηθούν σε καλή κατάσταση κατά τη διάρκεια της μεταφοράς και της συντήρησή τους.

Τρίτη 16 Απριλίου 2013

Το βακτήριο E. Coli – Πώς να προστατευτούμε

του Σταύρου Ζαρζώνη, Τεχνολόγου Τροφίμων

Η ασφάλεια των τροφίμων έχει γίνει παγκόσμια υπόθεση που επηρεάζει το διεθνές εμπόριο και τις σχέσεις, λόγω της επίδρασης στην ανθρώπινη υγεία και οικονομία. Τις τελευταίες δεκαετίες μία σειρά κρίσεων στα τρόφιμα φανέρωσαν τις αδυναμίες στην ορθή εφαρμογή ελέγχων, ενώ ο αριθμός και η πολυπλοκότητα αυτών των κρίσεων έχει αυξηθεί σημαντικά.
Αυτό αποδεικνύεται με την εμφάνιση ενός μεγάλου αριθμού “νέων” παθογόνων μικροοργανισμών καθώς και με την πρόσφατη (έτος 2011) τροφική επιδημία στη Γερμανία η οποία θεωρείται από τις μεγαλύτερες κρίσεις στον τομέα των τροφίμων

Τετάρτη 10 Απριλίου 2013

Ψάρια – Πολύτιμη πηγή Ω3 λιπαρών οξέων

του Σταύρου Ζαρζώνη, Τεχνολόγου Τροφίμων

Τα ω3 λιπαρά οξέα είναι πολυακόρεστα λιπαρά οξέα τα οποία βρίσκονται σε συγκεκριμένα τρόφιμα ζωικής και φυτικής προέλευσης. Είναι απαραίτητα οξέα, καθώς ο οργανισμός μας δε μπορεί να τα συνθέσει και πρέπει να τα λαμβάνουμε μέσω της διατροφής μας. Τα ω3 λιπαρά οξέα συμβάλλουν στην μείωση πολλών επιβλαβών παραμέτρων για τον οργανισμό μας ενώ βελτιώνουν τη μνήμη και τη λειτουργία του νευρικού συστήματος. Τα ψάρια αποτελούν την ιδανική πηγή αυτών των λιπαρών οξέων ενώ είναι και μία από τις καλύτερες πηγές πρωτεΐνης υψηλής βιολογικής αξίας.

Κυριακή 7 Απριλίου 2013

Ετικέτες τροφίμων – Ο σύμμαχος των καταναλωτών

του Σταύρου Ζαρζώνη, Τεχνολόγου Τροφίμων

Η εξασφάλιση της ασφάλειας των τροφίμων αποτελεί υποχρέωση του κράτους, των παραγωγών, των βιομηχανιών των τροφίμων αλλά και βεβαίως των ίδιων των καταναλωτών. Η επισήμανση με τη χρήση ετικετών είναι ένα τρόπος έτσι ώστε οι καταναλωτές να ενημερώνονται για τα τρόφιμα που αγοράζουν καθώς αυτές αποτελούν ένα μέσο προστασίας και το κλειδί για την επιλογή μίας ισορροπημένης διατροφής

Παρασκευή 5 Απριλίου 2013

Θρεπτική αξία των γαλακτοκομικών προϊόντων

του Σταύρου Ζαρζώνη, Τεχνολόγου Τροφίμων

Το γάλα αποτελεί μία από τις πιο ολοκληρωμένες τροφές, καθώς μας παρέχει ποικιλία θρεπτικών συστατικών (πρωτεΐνες, βιταμίνες, μεταλλικά άλατα). Τα πλεονεκτήματα του γάλακτος και των προϊόντων του αφορούν  κυρίως τη παροχή θρεπτικών συστατικών και ενέργειας, παροχή ασβεστίου για την υγεία των οστών. Ένα ποτήρι γάλα 200 mL μας παρέχει το ένα τρίτο της συνιστώμενης ημερήσιας πρόληψης, ενώ είναι σημαντικό για την περιεκτικότητά του σε βιταμίνη Β12, Β2 και φώσφορο.

Τρίτη 2 Απριλίου 2013

Επικίνδυνα πρόσθετα στα τρόφιμα

του Σταύρου Ζαρζώνη, Τεχνολόγου Τροφίμων

Τα τελευταία χρόνια η χρήση διαφόρων συντηρητικών ή πρόσθετων στα τρόφιμα αποτελεί σημείο διχογνωμίας, λόγω των συνεπειών στην υγεία των καταναλωτών και κυρίως των μικρών παιδιών. Τα πρόσθετα είναι ουσίες (ή μείγματα ουσιών) που χρησιμοποιούνται σε μικρές ποσότητες (1%) και συμμετέχουν στην παραγωγή, επεξεργασία και συσκευασία, σχεδόν όλων των βιομηχανοποιημένων τροφίμων. Προστίθενται στα τρόφιμα με συγκεκριμένους σκοπούς, όπως τη βελτίωση του αρώματος, του χρώματος, της συνεκτικότητας, της γεύσης αλλά και της διάρκειας ζωής του προϊόντος. Αυτές οι ουσίες δεν παρέχουν καμία επιπλέον θρεπτική αξία στα τρόφιμα και χρησιμοποιούνται στα επεξεργασμένα προϊόντα καθώς αυτά χάνουν πολλές από τις φυσικές τους ιδιότητες, όπως το χρώμα (λόγω της υψηλής επεξεργασίας), τη γεύση (την οποία υποκαθιστούν με τεχνητά γλυκαντικά) και αποκτούν φτωχή δομή και υφή χωρίς την προσθήκη των κατάλληλων πρόσθετων.

Δευτέρα 1 Απριλίου 2013

Ελαιόλαδο – “ο υγρός χρυσός”

του Σταύρου Ζαρζώνη, Τεχνολόγου Τροφίμων

Το ελαιόλαδο αποτελεί κυρίαρχο στοιχείο της μεσογειακής διατροφής, μιας απλής και ελαφριάς διατροφής, με καθορισμένη γεύση σε απόλυτη αρμονία. Είναι το έλαιο που λαμβάνεται από τους καρπούς του ελαιοδέντρου με μέσα μηχανικά και φυσική επεξεργασία, ενώ αποτελείται κυρίως από τριγλυκερίδια και ελεύθερα λιπαρά οξέα. Ανήκει στη κατηγορία των φυτικών ελαίων, τα οποία θεωρούνται φιλικά για τον οργανισμό και την υγεία μας, και είναι έλαια που δεν περιέχουν χοληστερίνη.

Τρόφιμα για “σκέψη”

του Σταύρου Ζαρζώνη, Τεχνολόγου Τροφίμων

Η σωστή διατροφή μπορεί να αυξήσει τα επίπεδα λειτουργίας του εγκεφάλου  και να βελτιώσει κατά πολύ τη διάθεσή μας. Όταν καταναλώνουμε τρόφιμα υψηλής θρεπτικής αξίας, αυξάνεται η ταχύτητα με την οποία ο εγκέφαλός μας επεξεργάζεται τις πληροφορίες, ενώ βελτιώνουμε την ικανότητα συγκέντρωσης. Καθώς επιλέγουμε τρόφιμα κατάλληλα, προσφέρουμε ενέργεια στον οργανισμό μας ενώ τον εφοδιάζουμε με πολύτιμα δομικά συστατικά, τα οποία είναι απαραίτητα για πολλές λειτουργίες.

Σοκολάτα - “γλυκός σύμμαχος”

του Σταύρου Ζαρζώνη, Τεχνολόγου Τροφίμων

Κύριος σκοπός των τροφίμων είναι να μας εφοδιάζουν με ενέργεια και η σοκολάτα αποτελεί ένα ιδιαίτερα ενεργειακό τρόφιμο, καθώς μας παρέχει πολλές θερμίδες σε μικρή ποσότητα. Περιέχει τα βασικά πολύτιμα συστατικά όπως πρωτεΐνες, υδατάνθρακες και λιπαρά (αν και όχι σε ιδανικές αναλογίες) μαζί με βιταμίνες και ιχνοστοιχεία. Το κακάο, αποτελεί κυρίαρχο συστατικό της κάθε σοκολάτας και έχει επιβεβαιωμένη θετική επίδραση στην πρόληψη καρδιακών παθήσεων.

Οδηγίες για ασφαλή κατάψυξη τροφίμων

του Σταύρου Ζαρζώνη, Τεχνολόγου Τροφίμων

Η κατάψυξη είναι μία από τις παλαιότερες και πιο διαδεδομένες μεθόδους συντήρησης των τροφίμων, η οποία μπορεί να εξασφαλίσει υψηλό βαθμό ασφάλειας, θρεπτικής αξίας και ποιοτικών χαρακτηριστικών των κατεψυγμένων προϊόντων. Αποτρέπει την υποβάθμισή τους και τα διατηρεί ασφαλή, εμποδίζοντας τον πολλαπλασιασμό των μικροοργανισμών και επιβραδύνοντας την ενζυμική δραστηριότητα που προκαλεί την αλλοίωσή τους.

Ζάχαρη και υποκατάστατα

του Σταύρου Ζαρζώνη, Τεχνολόγου Τροφίμων

Η σακχαρόζη (κοινή ζάχαρη, είναι ένας δισακχαρίτης που αποτελείται από δομικές μονάδες γλυκόζης και φρουκτόζης) είναι ένας υδατάνθρακας με γλυκιά γεύση. Παράγεται κυρίως από το ζαχαρότευτλο και το ζαχαροκάλαμο και αποτελεί φυσικό προϊόν το οποίο δε διαφέρει στις ιδιότητές του από τη ζάχαρη που υπάρχει στα φρούτα και τα λαχανικά. Δεν αποδίδει στο οργανισμό ίχνος ανόργανων στοιχείων (κάλιο, ασβέστιο, νάτριο, κ.ά.) και βιταμίνες. Η ζάχαρη εξυπηρετεί δύο κύριες διατροφικές ιδιότητες, καθώς μας παρέχει ενέργεια ενώ μέσω της γλυκιάς γεύσης αυξάνει τη γευστικότητα των τροφίμων.

Μέλι – πολύτιμη τροφή

του Σταύρου Ζαρζώνη, Τεχνολόγου Τροφίμων
  
Το μέλι είναι ένα φυσικό προϊόν που παράγεται από τις μέλισσες, υποβάλλοντας το νέκταρ σε μία φυσική επεξεργασία μετατρέποντάς το σε πολύτιμο τρόφιμο το οποίο μας προσφέρει πληθώρα θρεπτικών συστατικών. Περιέχει απλά σάκχαρα (φρουκτόζη και γλυκόζη) και μικρές ποσότητες άλλων σακχάρων, ιχνοστοιχείων και βιταμίνες (κυρίως του συμπλέγματος Β). Το μέλι είναι πιο γλυκό από την κοινή ζάχαρη και μία κουταλιά περιέχει περισσότερες θερμίδες (65 έναντι 46 της κοινής ζάχαρης). Πρόκειται για μία σημαντική πηγή υδατανθράκων που μας παρέχει δύναμη και ενέργεια  ενώ έχει ιδιαίτερη αντιοξειδωτική και αντιμικροβιακή δράση. Η γλυκόζη του μελιού μας προσφέρει άμεση ώθηση ενέργειας ενώ η φρουκτόζη απορροφάται πιο αργά και μας προσφέρει σταθερή ενέργεια.

Κυριακή 31 Μαρτίου 2013

Μικροκύματα – Η επίδρασής τους στα τρόφιμα

του Σταύρου Ζαρζώνη, Τεχνολόγου Τροφίμων
 
Ο φούρνος μικροκυμάτων είναι μία ηλεκτρική συσκευή που χρησιμοποιείται κυρίως για οικιακή χρήση, για την παρασκευή γευμάτων ή την θέρμανση τροφίμων και το ξεπάγωμα κατεψυγμένων προϊόντων. Τα μικροκύματα δε φέρουν θερμότητα, αλλά ηλεκτρική ενέργεια. Στα τρόφιμα, είναι τα πολικά μόρια (κυρίως μόρια νερού) που απορροφούν τα μικροκύματα και μετατρέπουν την ενέργεια σε θερμότητα ενώ  σχεδόν όλα τα τρόφιμα περιέχουν μόρια νερού σε διάφορες συγκεντρώσεις, ανεξάρτητα από το πόσο ξηρά φαίνονται.

Τρόφιμα υψηλής θρεπτικής αξίας

του Σταύρου Ζαρζώνη, Τεχνολόγου Τροφίμων

Ο ιδιαίτερος και σημαντικός ρόλος της διατροφής στη διατήρηση της υγείας και στη πρόληψη ασθενειών είναι δεδομένος και επομένως οι καθημερινές μας επιλογές επηρεάζουν σε μεγάλο βαθμό την ποιότητα ζωής και έχουν άμεση επίδραση στον οργανισμό μας. Σήμερα, αν και οι επιστημονικές έρευνες για το ρόλο της τροφής στην υγεία του ανθρώπου έχουν αναπτυχθεί ιδιαίτερα, η ανεπαρκής γνώση και ενημέρωση παραμένει απειλή για τη ζωή και την υγεία όλων μας. Η κατανάλωση τροφίμων υψηλής θρεπτικής αξίας είναι η καλύτερη οδός για τη βελτίωση της ζωής καθώς τα τρόφιμα μας προσφέρουν πολλά περισσότερα από θερμίδες.

Θρεπτική αξία του ψωμιού

του Σταύρου Ζαρζώνη, Τεχνολόγου Τροφίμων

Το ψωμί αποτελεί βασικό καθημερινό τρόφιμο για όλους και υπάρχει σχεδόν σε κάθε γεύμα. Είναι μία πολύ καλή πηγή υδατανθράκων και βιταμινών (κυρίως του συμπλέγματος Β) και έχει αυξημένη θρεπτική αξία, παρέχοντας στον οργανισμό μας ενέργεια και πρωτεΐνες. Το ψωμί, έχει μεγάλη σημασία γιατί μας βοηθάει να συμπληρώνουμε μαζί με άλλα τρόφιμα την καθημερινή μας διατροφή.

Τρόφιμα και Βιταμίνες

του Σταύρου Ζαρζώνη, Τεχνολόγου Τροφίμων
 
Οι βιταμίνες αποτελούν μία ομάδα σύνθετων οργανικών μικροσυστατικών που περιέχονται στα τρόφιμα, σε πολύ μικρές ποσότητες και είναι ουσίες που χρειάζονται στο σώμα μας για το μεταβολισμό και τη λειτουργία του. Απουσία βιταμινών, ο οργανισμός μας, δεν μπορεί να χρησιμοποιήσει τους υδατάνθρακες, τα λίπη και τις πρωτεΐνες. Είναι ουσίες, που ο οργανισμός μας δεν μπορεί να τις συνθέσει ενώ δεν έχουν θερμιδική αξία. 

Παρασκευή 29 Μαρτίου 2013

Η "ελαφρότητα" των Light προϊόντων

του Σταύρου Ζαρζώνη, Τεχνολόγου Τροφίμων
 
Τα τελευταία χρόνια, οι σύγχρονες αντιλήψεις για τη διατροφή μας, προωθούν την ιδέα της διαχείρισης  του βάρους μας με την κατανάλωση light προϊόντων. Η κατηγορία αυτών των τροφίμων έχει κατακλίσει τα ράφια των σούπερ μάρκετ και συνθέτουν μία μεγάλη ποικιλία που περιλαμβάνει τρόφιμα, όπως αναψυκτικά, γαλακτοκομικά και πολλά είδη γλυκισμάτων, τα οποία περιέχουν μειωμένες ποσότητες θερμίδων ή λιπαρών.